Kilka słów o koreańskich partykułach

Dzięki partykułom z łatwością można rozpoznać, jaką funkcję w zdaniu pełni dane słowo. Jest ich jednak sporo, dlatego pytanie „jaką partykułę wykorzystać w tym miejscu?” nasuwa się samo. Wydawałoby się, że wiele z nich nie różni się znaczeniem, co potrafi zirytować niejednego. Czas to ułatwić! 

-이/가 kontra -은/는 - jaka jest różnica?

Te dwie partykuły można spotkać na każdym kroku, a co za tym idzie - są zdecydowanie najczęściej mylone. Nic dziwnego, bo mają podobne umiejscowienie, a jednak jest między nimi znacząca różnica semantyczna:

-이/가 - wskazuje podmiot i podkreśla kto coś zrobił

-은/는 - wskazuje temat, czyli to, czego dotyczy reszta zdania

Ponadto, można je podzielić na kilka składowych funkcji, jakie mogą pełnić w zdaniu, aby lepiej ujarzmić ich problematyczność.

Podmiot a temat

누가 책을 읽었어요? 

Kto przeczytał książkę?

만수 씨가 책을 읽었어요. 

Minsu ją przeczytał

Wyobraźmy sobie, że wspomniana książka leżała na stole. Tutaj poprawnie będzie użyć partykuły 이/가, ponieważ wiemy, że skoro leży na wierzchu, to najpewniej została ona przeczytana... tylko przez kogo konkretnie? Nie ma tutaj zbyt wielu niuansów - wskazujemy po prostu wykonawcę czynności.

민수 씨는 주말에 무엇을 했어요?

Co robiłeś w weekend, Minsu?

저는 책을 읽었어요.

(Jeśli chodzi o mnie, to) Czytałem książkę

W tej sytuacji chcemy dowiedzieć się czegoś o tym, co dokładnie robiła osoba pytana. A że to pytanie kierujemy do kogoś konkretnego, to ten ktoś staje się tematem rozmowy. To tę osobę opisuje reszta zdania.

Aczkolwiek użycie partykuły 이/가 nie musi być uznane za błąd. Chociażby w sytuacji, kiedy jesteśmy w grupie przyjaciół, możemy za jej pomocą podkreślić indywidualność naszej wypowiedzi - „jeśli chodzi akurat o mnie… to ja przez weekend przeczytałem książkę”.

W głównej mierze ich różnica polega na znaczeniu, które otrzymujemy z nałożenia nacisku na konkretną informację - czy w naszym przekazie ważniejszy jest wykonawca, czy czynność.

Poza tym, te dwie partykuły bardzo często można spotkać w jednym zdaniu:

오늘은 날씨가 좋아요. 

Dzisiaj jest ładna pogoda.

Podkreślamy, że chodzi nam konkretnie o pogodę dzisiejszego dnia - dlatego to właśnie 오늘 jest tematem tego zdania, a 날씨 podmiotem, ponieważ opisuje go przymiotnik 좋다.

Nowa a znana informacja

Możemy gładko przejść do kolejnego zastosowania obu tych partykuł - wprowadzenie nowej informacji oraz dalsze mówienie o niej. Działa to w bardzo podobny sposób, jak chociażby ‘a/an’ i ‘the’ w języku angielskim. Jeżeli jesteś z nimi zaznajomion*, zastosowanie ich w koreańskim okaże się prostsze!

개가 있어요. 개는 귀여워요. 

I have a dog. The dog is cute.

Mam psa. Ten pies (o którym właśnie mówię) jest uroczy.

Chcąc pochwalić się komuś swoim futrzakiem, musimy najpierw wprowadzić go do rozmowy przez wspomnienie - tu sprawdzi się -이/가. Wiadomym jest, że dalej właśnie o nim mówimy, więc używamy -은/는, aby stał się tematem kolejnego zdania. W nim zatem nie zwracamy uwagi na to, kto konkretnie, ale… na to, że pies, którego opisujesz, jest uroczy.

Charakterystyczne zastosowania

-은/는 jest partykułą, dla której zarezerwowane są porównania i pokazywanie kontrastu. Wszystko przez emfazę, którą nakłada.

어제는 비가 오지만 오늘은 맑아요. (Wczoraj padał deszcz, ale akurat dzisiaj jest słonecznie)

Partykuła -을/를

Niektóre czasowniki mogą stać w zdaniu samodzielnie i nikt nie musi domyślać się, o co chodzi. Są też takie, które potrzebują dopełnienia, aby być kompletne. 

-을/를 jest końcówką, która dodawana jest do przedmiotu danej czynności - innymi słowy, do tego, na czym wykonywana jest czynność, np. oglądam film, słucham muzyki, czy uczę się koreańskiego. Zwykle słowa z tą końcówka odpowiadają polskim „kogo? co?” lub „kogo? czego?”, ale uwaga: nie tylko! To jednak problem na przyszłość :)

저는 사과를 먹어요. (Jem jabłko) - Jabłko „ulega” czynności jedzenia

영화를 봐요. (Oglądam film) - Film jest przez nas oglądany

Użycie innych partykuł, w tym chociażby -이/가, zostawiłoby nas ze zdaniami takimi jak „jabłko je” lub „film ogląda”, co przecież byłoby dziwne, bo niemożliwe. Dlatego żadna inna partykuła nie sprawdzi się tu lepiej niż właśnie -을/를.

Ciekawostka: Koreańczycy, zwłaszcza na poziomie banmal (반말) używanym między przyjaciółmi, mają tendencję do opuszczania partykuł. Ponadto, często można spotkać się z ich skracaniem, np. 널 będące skrótem od 너를 lub 나는 obcięte do 난.

Współautorką tekstu jest Dominika Krzymińska