바나나, 커피, 라디오- Konglish: angielski w koreańskim

Już na początku przygody z nauką koreańskiego można się zetknąć z bardzo znajomo brzmiącymi słowami. Nie są one niczym innym jak anglicyzmami w języku koreańskim (stanowiącymi ok. 90% zapożyczeń w koreańskim!), które określa się również jako konglish.

Nazwa ta (콩글리시) to zbitka wyrazów Korean i English oddająca nietuzinkowy charakter zapożyczeń z angielskiego. Formalnie nazywa się go 한국어식 영어 czyli w luźnym tłumaczeniu „angielski w stylu koreańskim”.

Dlaczego konglish jest wyjątkowy?

Dla nas zapożyczenia są czymś tak naturalnym, że może nawet nie dostrzegamy ich obcego pochodzenia. Zerkając wstecz do historii Europy, wiemy, że pozostawała ona stosunkowo otwarta na wymiany nie tylko handlowe, ale też kulturowe i językowe. Języki wywodzące się z Europy, ale też Azji Zachodniej, od dawien dawna oddziałują na siebie, a wskazanie pochodzenia niektórych słów w polszczyźnie może okazać się nie lada wyzwaniem. Na przykład słowo ogórek zapożyczone zostało z perskiego, czego nie jest łatwo się domyślić. Jeśli porównamy tak mocno wchłonięte zapożyczenia z konglishem, który wyróżnia się na tle reszty koreańskiego leksykonu, to możemy odnieść wrażenie, że jest on wręcz zabawny. Koreański i angielski bardzo się od siebie różnią, ale czy tylko dlatego to zderzenie dwóch światów jest mocno widoczne? Pomocna okazać się może historia Półwyspu Koreańskiego.

Pustelnicze Królestwo: Korea a reszta świata

Chociaż dzisiaj Półwysep kojarzymy z dwoma państwami: totalitarną Koreą Północną i demokratyczną Koreą Południową, to do tego podziału doszło w 1948 r., więc obowiązuje on stosunkowo od niedawna i zdecydowanie nie unieważnia wspólnej historii obywateli obu krajów.

Koreańska kronika Samguk Yusa (kor. 삼국유사) z XIII w. n.e. jako początek istnienia pierwszego królestwa koreańskiego podaje 2333 r. p.n.e. Choć jest to data legendarna (pierwsze doniesienia o scentralizowanym państwie koreańskim ze źródeł kronikarskich z tamtych czasów wskazują na III w. p.n.e.), mamy do czynienia z narodem o dziejach sięgających kilka tysiącleci wstecz. Mogłoby się wydawać, że przez taki czas Korea czerpała z wielu kultur, chociażby z obszaru Azji Wschodniej, ale ze względu na bardzo izolacjonistyczną politykę państwa i duży opór na globalizację półwysep przez wieki pozostawał w zasadzie zamknięty. Najbliższe stosunki, zwłaszcza za czasów dynastii Song i Ming, utrzymywane były z dzisiejszymi Chinami, na których systemie zapisu oparto koreańskie sinogramy określane też jako hanja. Do czasu wynalezienia rodzimego hangula (XV w.) język koreański zapisywany był wyłącznie za pomocą znaków chińskich. Dlatego też wiele słów ma pochodzenie sinokoreańskie. Postrzegane są jako mocno zintegrowana i zakorzeniona część języka - podobnie jak nasze długo używane zapożyczenia.

Jednak oprócz bliskich relacji z imperialnymi Chinami na przełomie XIII i XIV w. Półwyspem Koreańskim, ówcześnie Goryeo (in. Koryo), rządzili ekspansywni Mongołowie. Korea doświadczyła w swojej historii licznych inwazji również ze strony innych ludów jak np. Mandżurów. Dochodziło ponadto do wielu starć z Japonią.

Mimo osiągnięć takich jak pierwsza na świecie czcionka drukarska, Półwysep pozostawał przez wieki stosunkowo słabo rozwinięty. Obawiano się również ponownej utraty suwerenności. Kiedy Europejczycy pojawili się w Azji Wschodniej w XVI w., zaczęli podejmować wymiany handlowe z krajami takimi jak Chiny czy Japonia. Jednak Korea stawiała opór przeciwko otwieraniu się na zachodnich barbarzyńców.

Dopiero w XIX w. pozycja Korei w świecie zaczęła się dynamicznie zmieniać. W tym okresie  silna dzięki międzynarodowym wymianom handlowym Japonia wymusiła na Korei podpisanie traktatu na wyspie Ganghwa, który otworzył granice półwyspu.

Niedługo po tym osłabiona gospodarczo Korea została objęta protektoratem Cesarstwa Japońskiego, a w 1910 r. aneksowana jako japońska kolonia. Chociaż 35-letnia okupacja niewątpliwie była dla Koreańczyków czasem represji i narodowej tragedii, miała też pozytywne aspekty jak modernizacja czy rozwój infrastruktury i oświaty. Koreę i Japonię niewątpliwie łączy historia (choć często bolesna), a co za tym idzie, języki na siebie silnie oddziaływały. Za czasów okupacji Japonia już od dawna prowadziła wymiany handlowe z Imperium Brytyjskim, więc naturalnie w japońskim pojawiały się anglicyzmy, które z kolei później przywędrowały na Półwysep Koreański. Przykładami takich słów są:

커피 (jap. コーヒー) kawa, z ang. coffee

공구리 (jap. コンクリ) beton, z ang. concrete

Oczywiście języki azjatyckie mocno różnią się od tych zachodnich. Przykładem może być długość rzeczowników, które w japońskim czy koreańskim są na ogół krótsze niż w angielskim. Prawdopodobnie to właśnie potrzeba asymilacji dłuższych słów wywołała kreatywne zapożyczenia-hybrydy i zgrabne skróty:

에어컨 (jap.エアコン) klimatyzacja, z ang. air i conditioner

뻬빠 (jap. ペーパー) papier ścierny, z ang. (sand)paper

Wraz z końcem II Wojny Światowej półwysep oficjalnie odzyskał niepodległość, ale podzielony był na dwie strefy wpływów: sowiecką północ i amerykańskie południe. Silne wpływy, a raczej kilkuletnia okupacja amerykańska w tym okresie także przyczyniły się do zwiększenia liczby zapożyczeń w języku koreańskim. Podział półwyspu został w pewien sposób utrzymany przez utworzenie w 1948 r. dzisiejszych Korei Północnej i Południowej. W pierwszej utrzymuje się niejako dawną politykę izolacjonizmu, druga zaś została jednym z azjatyckich tygrysów i prężnie działa na globalnym rynku.

Proces modernizacji był bardzo burzliwym i trudnym czasem dla Korei, okupionym trudem i niestety też krwią wielu Koreańczyków. Jednak ostatecznie doprowadził on też do jej dynamicznego rozwoju nie tylko gospodarczego, ale też kulturowego. Korea Południowa musiała jakoś odnaleźć się w globalnej wiosce i uzupełnić swój leksykon o pojęcia, których do tej pory przeciętny Kim nie potrzebował. Z pomocą przyszedł tu wszechstronny język angielski. Przykładową dziedziną zdominowaną przez anglicyzmy jest technologia, a przykłady można znaleźć w każdym domu:

마우스 – mysz komputerowa, z ang. mouse

키보드 – klawiatura, z ang.  keyboard

케이블 – kabel, z ang. cable

Korea bardzo długo izolowała się od wpływów zewnętrznych, zwłaszcza zachodnich. Wpłynęło to na dość późne pojawienie się zapożyczeń z języka angielskiego, które od niedawna funkcjonują w koreańskim, w efekcie bardzo widoczne jest ich obce pochodzenie. W kolejnym wpisie o konglishu dowiesz się więcej o typach zapożyczeń i ich przykładach.