Tet w Wietnamie – jak wygląda Wietnamski Nowy Rok?

Tết Nguyên Đán, czyli Wietnamski Nowy Rok, to najważniejsze święto dla Wietnamczyków. Obchodzone jest ono pierwszego dnia pierwszego miesiąca księżycowego, który wypada pomiędzy 20 stycznia a 20 lutego. W 2025 roku była to środa 29 stycznia. Oficjalna celebracja trwa trzy dni (są wolne od pracy), ale wszystkie uroczystości trwają zazwyczaj około tygodnia. Firmy i szkoły też często mają dłuższe wolne, gdyż jest to czas powrotu w rodzinne strony. Wietnamczycy obchodzą również Nowy Rok z 31 grudnia na 1 stycznia, ale bardziej symbolicznie i nie tak hucznie jak my w Europie. Nadejście Nowego Roku kalendarza księżycowego to także początek wiosny, dlatego alternatywną nazwą jest Festiwal Wiosny.

Jak Wietnamczycy przygotowują się na nowy rok?

Zanim Wietnamczycy zaczną świętować, muszą odpowiednio przygotować się na nadejście Nowego Roku. Oprócz sprzątania swoich domów ważnymi rytuałami są duchowe oczyszczenie, darowanie win i poproszenie o przebaczenie. Na dzień przed Tet odbywają się tańce smoka, a wieczorem ludzie spotykają się przy ogniskach, świętując przez całą noc – można powiedzieć, że jest to swego rodzaju „Sylwester”.

Przed północą Wietnamczycy zbierają się przed ołtarzem domowym, składają ofiary i palą kadzidła. O północy w świątyniach biją dzwony i rozpoczynają się uroczyste parady, nie brakuje fajerwerków i bicia w bębny, które mają odpędzić złe duchy. Wietnamczycy wierzą, że w Tet duchy przodków odwiedzają swoje rodziny na Ziemi, a granica między światem duchowym i cielesnym jest tak cienka, że złe duchy też mają okazję się przedostać, przynosząc ze sobą zły omen na Nowy Rok.

Kolorem dominującym w dekoracjach ulic i domów jest czerwony. Ma on odgonić złe demony i uchronić przed nimi nadchodzący rok. Bardzo ważnym elementem jest przygotowanie domu – przed nadejściem nowego roku trzeba go dokładnie oczyścić, a w sam Tết sprzątać nie można, aby nie wypędzić dobrych duchów.

Świąteczna kolacja

Kolacja stanowi bardzo ważny etap świętowania. Składa się z tradycyjnych potraw, takich jak bánh chưng, bánh tét, bánh giầy, canh khổ qua, canh măng, giò, thịt kho hột vịt, xôi, kẹo dừa, kẹo mè xửng i wielu innych. Bánh chưng to lepki ryż z mięsem i fasolą zawinięty w liść bananowca. Danie ma formę kwadratu i ma symbolizować ziemię, a bánh tét księżyc (drugie danie jest charakterystyczne dla południa). Obie potrawy przygotowuje się na kilka dni przed nowym rokiem, gdyż samo gotowanie to przynajmniej 12h, zwykle 24h. Z kolei bánh giầy to ciastko ryżowe mające przedstawiać niebo.

Wieczerza jest bardzo wystawna, a przygotowane dania mają wystarczyć na trzy dni świętowania (jaki Nowy Rok, taki cały rok, dlatego gotowanie, sprzątanie, praca i inne czynności nie są wskazane). Domownicy składają sobie życzenia, a dorośli wręczają dzieciom drobne monety, które są zapakowane w czerwone woreczki z czerwoną kokardą, mające przynieść im szczęście.

Tet – charakterystyczne dekoracje i typowe rozrywki

Wietnamczycy ozdabiają domy gałązkami kwitnącej moreli, brzoskwini lub mandarynki (zależnie od regionu). Na ołtarzach ofiarowuje się arbuzy, których czerwony kolor ma przynieść powodzenie w nadchodzącym roku. Popularnym owocem jest też kumkwat, który symbolizuje płodność. Z kolei ulice ozdabiane są bukietami kwiatów. Rodziny wystawiają cây nêu, czyli drzewko z bambusa z amuletami i innymi ozdobami. Nie brakuje czerwonych ozdób z napisem Chúc Mừng Năm Mới – Szczęśliwego Nowego Roku. Podobnie jak w Chinach, wywiesza się ponadto dekoracje z chińskim ideogramem na ‘szczęście, dobry los’ – 福.

Kiedy trwa Tết, Wietnamczycy chętnie grają w tradycyjne gry: đá gà, bầu cua cá cọp, cờ tướng i inne. Nie brakuje konkursów i karaoke. Pokazy sztucznych ogni czy parady smoków to odwieczna tradycja Nowego Roku w Wietnamie. Stacje telewizyjne transmitują pokazy fajerwerków z największych miast.

Wietnamskie przesądy

Tak jak już zostało wspomniane, w Nowy Rok nie można sprzątać. Ponadto ważną rolę odgrywa to, kto pierwszy w Nowym Roku zjawi się w domu. Jeśli będzie to osoba nieszczęśliwa, chora czy taka, która straciła kogoś w poprzednim roku – dom czeka nieszczęście. W wielu kręgach przyjęło się, że ci, którzy stracili bliskich, w ogóle nie powinni nikogo odwiedzać, tylko pozostać w domu i czekać na to, aż ktoś pojawi się u nich. Ze względu na ten przesąd wietnamskie rodziny skrupulatnie planują, kto jako pierwszy zjawi się w domu, ale także w ich własnym biznesie. Istotne jest także to, aby przed rozpoczęciem Nowego Roku spłacić długi i uporządkować wszystkie sprawy. O wietnamskich przesądach noworocznych możesz również przeczytać na naszym Instagramie – klik.

Jak złożyć noworoczne życzenia po wietnamsku?

Najpopularniejsze życzenia na Wietnamski nowy Rok to: Chúc Mừng Năm Mới. Można też użyć wyrażenia Cung Chúc Tân Xuân. Nie brakuje oczywiście innych życzeń, takich jak np. Sống lâu trăm tuổi – żyj sto lat lub Sức khỏe dồi dào – zdrowia i obfitości.

Chcesz dowiedzieć się jeszcze więcej na temat Nowego Roku w Wietnamie? Zapraszamy Cię na nasze świąteczno-noworoczne webinary z Orientalistką (Basią, założycielką AJ). Podczas spotkań nie tylko poszerzysz wiedzę o Wietnamie, ale dodatkowo zrobisz sobie językową powtórkę. Webinary obejmują 3 spotkania – wszystkie są nagrywane, a z nagrań możesz korzystać bez limitu. Zapisy znajdziesz tutaj.